ThS.NCS Nguyễn Thị Hà

Khoa Luật – Trường Đại học Vinh

DẪN ĐỀ: Luật Tố tụng Hành chính được Quốc hội khóa XIII, kỳ họp thứ 10 thông qua ngày 25/11/2015, có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/7/2016 có nhiều điểm mới được bổ sung, hoàn thiện. Trong đó nhằm bảo đảm việc giải quyết được nhanh gọn, kịp thời đối với những vụ án đơn giản, chứng cứ đã rõ ràng, tránh việc giải quyết kéo dài, gây tốn kém thời gian, công sức, chi phí của đương sự và của Tòa án, đồng thời thể chế hóa Nghị quyết 49-NQ/TW ngày 02/6/2005 của Bộ Chính trị về Chiến lược cải cách tư pháp đến 2020 “xây dựng cơ chế xét xử theo thủ tục rút gọn đối với những vụ án có đủ một số điều kiện nhất định” và cụ thể hóa quy định tại khoản 4 Điều 103 Hiến pháp năm 2013: “Tòa án nhân dân xét xử tập thể và quyết định theo đa số, trừ trường hợp xét xử theo thủ tục rút gọn”, Luật tố tụng hành chính 2015 đã dành một chương quy định về trình tự thủ tục giải quyết vụ án theo thủ tục rút gọn. Trong phạm vi bài viết này, tác giả xin đi vào phân tích các vấn đề thủ tục rút gọn trong xét xử sơ thẩm vụ án hành chính ở Việt Nam theo quy định pháp luật hiện hành.

TỪ KHÓA: Thủ tục rút gọn, xét xử hành chính, vụ án hành chính         

1. Nhận thức chung về thủ tục rút gọn trong xét xử sơ thẩm vụ án hành chính                                           

Nhìn chung, những người có quyền, lợi ích bị xâm hại bởi quyết định hành chính, hành vi hành chính khi gửi đơn khởi kiện hành chính đến Tòa án đề nghị giải quyết đều mong muốn được giải quyết nhanh chóng, càng sớm, càng tốt và người bị kiện cũng cần giải quyết nhanh để tập trung chuyên môn của mình nên thủ tục rút gọn trong tố tụng hành chính là yêu cầu khách quan để tòa án có thể nhanh chóng giải quyết vụ án hành chính đáp ứng đủ các điều kiện, bảo đảm quyền, lợi ích cho các bên đương sự.

Trên thế giới, bên cạnh thủ tục tố tụng thông thường, nhiều nước đã xây dựng thủ tục tố tụng rút gọn (summary procedure) để áp dụng xử lý những vi phạm pháp luật nhỏ, giải quyết những tranh chấp, khiếu kiện có giá trị thấp, những vụ việc đơn giản, chứng cứ rõ ràng nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của Tòa án, khắc phục nhanh chóng những vấn đề nảy sinh trong xã hội, tiết kiệm thời gian, vật chất cho Tòa án và các đương sự, không làm trầm trọng thêm những vụ việc có thể giải quyết nhanh, theo trình tự đơn giản, góp phần ổn định xã hội.

Thủ tục rút gọn là thủ tục được hình thành trên cơ sở đơn giản hóa thủ tục tố tụng thông thường nhằm giải quyết một số loại vụ việc cụ thể nhanh gọn, hiệu quả và có những đặc điểm sau đây:

 Thủ tục rút gọn được áp dụng để xử lý đối với những trường hợp vụ án có tình tiết đơn giản, tài liệu, chứng cứ đầy đủ, rõ ràng, bảo đảm đủ căn cứ giải quyết vụ án. Tòa án không phải thu thập tài liệu, chứng cứ, các đương sự đều có địa chỉ nơi cư trú, trụ sở rõ ràng hoặc vi phạm pháp luật, bao gồm các tội vi cảnh (tương tự như vi phạm hành chính) tội ít nghiêm trọng (tiểu hình), chứng cứ đầy đủ, mức hình phạt thấp, bị cáo có căn cước, lai lịch rõ ràng; được áp dụng để giải quyết các vụ việc dân sự có giá trị tranh chấp không lớn, những vụ việc dân sự đơn giản, bất đồng giữa các bên không nghiêm trọng;

Thủ tục giải quyết đơn giản, thời hạn giải quyết được rút ngắn (từ 2 đến 3 lần); thường được giải quyết bằng một Thẩm phán; quyết định của Tòa án có quốc gia quy định có hiệu lực thi hành ngay, có quốc gia cho phép kháng cáo lên Tòa án cấp trên; Chi phí tố tụng thấp hơn nhiều so với chi phí tố tụng thông thường.

* Ý nghĩa của thủ tục rút gọn trong xét xử hành chính

Thủ tục rút gọn trong tố tụng hành chính là thủ tục giải quyết vụ án hành chính khi có các điều kiện pháp luật quy định nhằm rút ngắn về thời gian và thủ tục so với thủ tục giải quyết vụ án hành chính thông thường nhưng vẫn bảo đảm giải quyết vụ án hiệu quả. Việc áp dụng thủ tục rút gọn trong việc giải quyết án kiện hành chính sẽ nâng cao hiệu quả hoạt động của Tòa án, tạo cơ sở pháp lý để Tòa án xử lý hoặc giải quyết nhanh chóng các vi phạm trong xã hội mà vẫn bảo đảm các quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, cơ quan, tổ chức.

Việc áp dụng thủ tục rút gọn sẽ giảm nhẹ đáng kể thời gian, vật chất cho hoạt động tố tụng của Tòa án; giảm nhẹ đáng kể chi phí tố tụng, thời gian, công sức của các đương sự cho việc tham gia tố tụng tại Tòa án, đặc biệt đảm bảo tính hiệu quả, thông suốt của hoạt động quản lí hành chính Nhà nước.

Việc quy định về thủ tục rút gọn bên cạnh thủ tục tố tụng thông thường sẽ tạo cơ hội cho người dân lựa chọn phương thức khởi kiện, tham gia và tiếp cận các hoạt động của Tòa án;

Việc xử lý hoặc giải quyết nhanh chóng tranh chấp hành chính giữa cá nhân, tổ chức với cơ quan công quyền sẽ góp phần ngăn chặn, hạn chế những tác động tiêu cực của vụ việc đó trong xã hội; góp phần ổn định xã hội.

2. Quy định pháp luật hiện hành về việc áp dụng thủ tục rút gọn trong xét xử sơ thẩm vụ án hành chính

 Luật tố tụng hành chính năm 2015 đã quy định việc giải quyết vụ án hành chính theo thủ tục rút gọn tại chương XIV “Giải quyết vụ án hành chính theo thủ tục rút gọn tại Tòa án”, trong đó dành 5 điều (từ Điều 245 đến Điều 250) quy định về việc áp dụng thủ tục rút gọn trong xét xử sơ thẩm vụ án hành chính bao gồm: Phạm vi áp dụng thủ tục rút gọn, điều kiện áp dụng thủ tục rút gọn, quyết định đưa vụ án ra giải quyết theo thủ tục rút gọn, khiếu nại, kiến nghị và giải quyết khiếu nại, kiến nghị về quyết định đưa vụ án ra giải quyết theo thủ tục rút gọn, phiên tòa theo thủ tục rút gọn, hiệu lực của bản án, quyết định theo thủ tục rút gọn…Đây là quy định mới được bổ sung để bảo đảm cho việc giải quyết vụ án nhanh gọn, liên tục, hạn chế các trường hợp khiếu kiện phức tạp kéo dài.
2.1. Phạm vi, điều kiện áp dụng thủ tục rút gọn trong tố tụng hành chính

Tại Điều 245 Luật tố tụng hành chính năm 2015 quy định “Thủ tục rút gọn trong tố tụng hành chính là thủ tục giải quyết vụ án hành chính khi có các điều kiện theo quy định của Luật này nhằm rút ngắn thời gian và thủ tục so với thủ tục giải quyết vụ án hành chính thông thường nhưng vẫn bảo đảm giải quyết vụ án đúng pháp luật”.
Tòa án áp dụng thủ tục rút gọn để giải quyết vụ án khi có đủ 3 điều kiện sau:

Thứ nhất,vụ án có tình tiết đơn giản, tài liệu, chứng cứ đầy đủ, rõ ràng, bảo đảm đủ căn cứ giải quyết vụ án và Tòa án không phải thu thập tài liệu, chứng cứ;

Thứ hai, các đương sự đều có địa chỉ nơi cư trú, trụ sở rõ ràng

Thứ ba, không có đương sự cư trú ở nước ngoài, trừ trường hợp đương sự ở nước ngoài có thỏa thuận với đương sự ở Việt Nam đề nghị Tòa án giải quyết theo thủ tục rút gọn.

Như vậy, để rút ngắn thời hạn giải quyết vụ án hành chính, sau khi thụ lý vụ án, Tòa án cần đánh giá một cách khách quan, toàn diện các vấn đề liên quan như: nội dung yêu cầu khởi kiện, các tài liệu chứng cứ mà đương sự cung cấp đã đầy đủ và bảo đảm cho việc giải quyết vụ án hay chưa, có cần thiết phải yêu cầu đương sự cung cấp bổ sung không; xác định các đương sự trong vụ án và địa chỉ cư trú hoặc trụ sở của đương sự... Qua đánh giá nếu thấy vụ án có đủ điều kiện giải quyết theo thủ tục rút gọn thì trong thời hạn 30 ngày, kể từ ngày thụ lý, Thẩm phán được phân công giải quyết vụ án ra quyết định đưa vụ án ra giải quyết theo thủ tục rút gọn và mở phiên tòa xét xử trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày ra quyết định. Tòa án gửi quyết định đưa vụ án ra giải quyết theo thủ tục rút gọn cùng hồ sơ vụ án cho Viện kiểm sát cùng cấp ngay sau khi ra quyết định. Trong thời hạn 3 ngày làm việc kể từ ngày nhận hồ sơ, Viện kiểm sát phải nghiên cứu và trả lại hồ sơ cho Tòa án để mở phiên tòa. Trường hợp không đồng ý với quyết định đưa vụ án ra giải quyết theo thủ tục rút gọn, đương sự có quyền khiếu nại, Viện kiểm sát có quyền kiến nghị trong thời hạn 3 ngày làm việc kể từ ngày nhận được quyết định đưa vụ án ra giải quyết theo thủ tục rút gọn. Tòa án phải xem xét quyết định giữ nguyên hoặc hủy bỏ quyết định đưa vụ án ra giải quyết theo thủ tục rút gọn trong thời hạn 3 ngày làm việc kể từ ngày nhận được khiếu nại hoặc kiến nghị.

Trong quá trình giải quyết vụ án theo thủ tục rút gọn (kể cả sau khi đã ra quyết định đưa vụ án ra giải quyết theo thủ tục rút gọn), Tòa án ra quyết định chuyển vụ án sang giải quyết theo thủ tục thông thường nếu thuộc một trong các trường hợp sau:

 (1) Phát sinh các tình tiết mới mà các đương sự không thống nhất và cần phải xác minh, thu thập thêm tài liệu, chứng cứ hoặc cần phải tiến hành giám định; (2) Cần phải định giá về tài sản nếu các đương sự không thống nhất về giá; (3) Cần phải áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời; (4) Phát sinh người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan; (5) Phát sinh yêu cầu độc lập; (6) Phát sinh đương sự cư trú ở nước ngoài cần phải thực hiện ủy thác tư pháp, trừ trường hợp đương sự ở nước ngoài thỏa thuận với đương sự ở Việt Nam đề nghị Tòa án giải quyết theo thủ tục rút gọn.

Khi Tòa án chuyển vụ án sang giải quyết theo thủ tục thông thường, thời hạn giải quyết vụ án được tính lại kể từ ngày ra quyết định chuyển vụ án sang giải quyết theo thủ tục thông thường.

2.2. Trình tự giải quyết vụ án hành chính theo thủ tục rút gọn ở tòa án cấp sơ thẩm

Theo quy định tại Điều 249 Luật tố tụng hành chính năm 2015, Cụ thể: Việc xét xử sơ thẩm vụ án theo thủ tục rút gọn do một Thẩm phán thực hiện; Sau khi khai mạc phiên tòa, Thẩm phán tiến hành đối thoại, trừ trường hợp không tiến hành đối thoại được. Trường hợp đương sự thống nhất được với nhau về việc giải quyết vụ án thì Thẩm phán lập biên bản đối thoại thành và ra quyết định công nhận kết quả đối thoại thành. Nếu đương sự không thống nhất được với nhau về vấn đề phải giải quyết trong vụ án thì Thẩm phán tiến hành xét xử; Trường hợp tại phiên tòa mà phát sinh tình tiết mới làm cho vụ án không còn đủ điều kiện để áp dụng thủ tục rút gọn thì Thẩm phám xem xét, quyết định chuyển sang giải quyết vụ án theo thủ tục thông thường và thời hiệu chuẩn bị xét xử được tính lại từ đầu.

Trình tự, thủ tục xét xử sơ thẩm vẫn phải được tiến hành đầy đủ các thủ tục như xét xử các vụ án hành chính thông thường. Chỉ khác ở chỗ, sau khi khai mạc phiên tòa, Thẩm phán phải tiến hành đối thoại, nếu đương sự thống nhất được với nhau về việc giải quyết vụ án thì Thẩm phán lập biên bản đối thoại thành và ra quyết định công nhận kết quả đối thoại thành. Nếu đương sự không thống nhất được với nhau về việc giải quyết vụ án thì Thẩm phán tiến hành xét xử. Trình tự, thủ tục xét xử được tiến hành đầy đủ các bước như vụ án thông thường. Nếu tại phiên tòa phát sinh tình tiết mới làm cho vụ án không đủ điều kiện giải quyết theo thủ tục rút gọn, Thẩm phán xem xét, quyết định chuyển vụ án sang giải quyết theo thủ tục thông thường. Thời hạn chuẩn bị xét xử được tính lại như vụ án được giải quyết theo thủ tục thông thường.

Trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày thụ lý vụ án theo quy định tại Điều 125 Luật Tố tụng hành chính thì Thẩm phán được phân công giải quyết vụ án phải ra quyết định đưa vụ án ra giải quyết theo thủ tục rút gọn và mở phiên tòa xét xử trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày ra quyết định. Trong thời hạn 3 ngày làm việc kể từ ngày nhận được quyết định đưa vụ án ra giải quyết theo thủ tục rút gọn của Tòa án, đương sự có quyền khiếu nại, Viện kiểm sát cùng cấp có quyền kiến nghị với Chánh án Tòa án đã ra quyết định.

Trong quá trình giải quyết vụ án theo thủ tục rút gọn, nếu có các tình tiết sự kiện phát sinh mà các đương sự không thống nhất mà cần xác minh, thu thập thêm tài liệu, chứng cứ hoặc cần thiết tiến hành giám định;  cần xác định giá tài sản nếu các đương sự không thống nhất về giá; cần áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời; phát sinh người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan; phát sinh yêu cầu độc lập; phát sinh đương sự cư trú ở nước ngoài mà cần phải thực hiện ủy thác tư pháp, trừ trường hợp quy định tại điểm c khoản 1 Điều này thì Tòa án có quyển ra quyết định chuyển vụ án sang giải quyết theo thủ tục thông thường. Trường hợp chuyển vụ án sang giải quyết theo thủ tục thông thường thì thời hạn chuẩn bị xét xử vụ án được tính lại kể từ ngày ra quyết định chuyển vụ án sang giải quyết theo thủ tục thông thường. Đây là qui định mang tính linh động, đảm bảo quá trình tố tụng được thuận lợi. Tạo điều kiện tối đa cho đương sự khi tham gia tố tụng tại Tòa án.

Trước hết, đối với đương sự, việc xét xử theo thủ tục rút gọn sẽ tiết kiệm chi phí, công sức cũng như giảm bớt những phiền phức, nhất là đối với người thắng kiện vì đáng lẽ họ không phải gánh chịu những thiệt hại, phiền phức này. Từ đó lòng tin của người dân vào hoạt động của các cơ quan nhà nước nói chung được nâng lên, tạo thuận lợi cho người dân tham gia tố tụng. Khi việc khiếu kiện tham gia tố tụng của người dân được thuận lợi thì khi đó họ sẽ chọn phương thức giải quyết tranh chấp là khởi kiện tại Tòa án, có sự tham gia của cơ quan tố tụng. Hơn nữa, đây cũng là điều kiện thuận lợi để người dân tham gia vào việc giám sát hoạt động của cơ quan nhà nước nói chung, cơ quan tư pháp nói riêng.

Áp dụng thủ tục rút gọn sẽ giảm thời gian giải quyết vụ án nhưng vẫn đảm bảo việc giải quyết vụ án khách quan, đúng pháp luật, đảm bảo quyền lợi của các bên, giảm công việc của thẩm phán, thư ký đồng thời nâng cao hiệu quả hoạt động của tòa án. Với việc giải quyết nhanh chóng các tranh chấp; khiếu kiện, thủ tục rút gọn góp phần làm giảm đáng kể số lượng án ngày càng gia tăng trong giai đoạn hiện nay và xây dựng nền tư pháp trong sạch, vững mạnh.

Tuy nhiên, mục đích và ý nghĩa của thủ tục rút gọn chỉ thực sự đạt được nếu vụ án đã áp dụng thủ tục rút gọn không chuyển sang tục thủ tục chung để giải quyết. Nếu vụ án đã áp dụng thủ tục rút gọn, sau đó cơ quan tiến hành tố tụng phải áp dụng thủ tục chung để giải quyết thì sẽ không rút ngắn được về thời gian, không đơn giản được về thủ tục, thậm chí còn làm cho trình tự tố tụng kéo dài và phức tạp hơn nếu chỉ áp dụng thủ tục chung để giải quyết. Vì vậy, cần hạn chế việc xác định không đúng các điều kiện để áp dụng thủ tục rút gọn, rồi sau đó lại chuyển thành thủ tục giải quyết vụ án thông thường theo thủ tục chung.

Phiên toà theo thủ tục rút gọn do một Thẩm phán thực hiện, không có sự tham gia của Hội thẩm nhân dân, Kiểm sát viên Thẩm phán tiến hành thủ tục khai mạc phiên tòa theo quy định tại Điều 169 của Luật này. Bản án, quyết định sơ thẩm của Tòa án theo thủ tục rút gọn có thể bị kháng cáo, kháng nghị để giải quyết lại theo thủ tục rút gọn phúc thẩm hoặc bị kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm. Thời hạn kháng cáo đối với bản án, quyết định của Tòa án cấp sơ thẩm theo thủ tục rút gọn là 7 ngày kể từ ngày tuyên án. Đối với đương sự không có mặt tại phiên tòa thì thời hạn thì thời hạn kháng cáo tính từ ngày bản án, quyết định được giao cho họ hoặc được niêm yết. Việc quy định bản án, quyết định được giải quyết theo thủ tục rút gọn có thể bị kháng cáo, kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm và việc phúc thẩm sẽ góp phần giải quyết nhanh nhiều loại vụ án hành chính mà tòa án thụ lý, góp phần bảo đảm tính kịp thời và hiệu quả trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, tiết kiệm thời gian và chi phí cho đương sự cũng như nhà nước. 

3. Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả việc áp dụng thủ tục rút gọn trong xét xử sơ thẩm các vụ án hành chính ở nước ta hiện nay

            Thứ nhất, mở rộng phạm vi đối với các trường hợp áp dụng thủ tục rút gọn, bổ sung quy định thủ tục rút gọn đối với những việc đặc biệt, cần giải quyết nhanh chóng để khôi phục kịp thời quyền lợi của đương sự chứ không chỉ riêng việc kiện về danh sách cử tri hay các vụ án có tình tiết đơn giản, tài liệu chứng cứ rõ ràng, đượng sự có nơi cư trú, trụ sở rõ ràng... như trong quy định tại điều 246. Có thể bổ sung quy định đối với những việc giải quyết theo thủ tục rút gọn là những việc mà thời hạn để thực hiện quyền của tổ chức, cá nhân rất ngắn. Nếu không xét xử ngay thì người có quyền lợi sẽ đứng trước nguy cơ bị thiệt hại rõ ràng.

Thứ hai, cần quy định rõ các trường hợp và cách thức áp dụng thủ tục rút gọn trong xét xử sơ thẩm vụ án hành chính tránh tốn kém về thời gian và công sức của đương sự. Điều 246 Luật tố tụng hành chính 2015 cần có sự giải thích rõ ràng với các trường hợp được áp dụng thủ tục rút gọn để quyết định đúng việc áp dụng theo thủ tục rút gọn tránh việc, xác định sai kéo dài vụ án hành chính. Với thủ tục rút gọn trong tố tụng hành chính, cũng cần cân nhắc không chỉ quy định theo hướng rút gọn về thời hạn tố tụng mà còn có thể rút gọn về thủ tục tố tụng, không nhất thiết phải có thủ tục hỏi và tranh luận tại phiên tòa. Hơn nữa, mục đích và ý nghĩa của thủ tục rút gọn chỉ thực sự đạt được nếu vụ án đã áp dụng thủ tục rút gọn không chuyển sang tục thủ tục chung để giải quyết. Nếu vụ án đã áp dụng thủ tục rút gọn, sau đó cơ quan tiến hành tố tụng phải áp dụng thủ tục chung để giải quyết thì sẽ không rút ngắn được về thời gian, không đơn giản được về thủ tục, thậm chí còn làm cho trình tự tố tụng kéo dài và phức tạp hơn nếu chỉ áp dụng thủ tục chung để giải quyết. Vì vậy, cần hạn chế việc xác định không đúng các điều kiện để áp dụng thủ tục rút gọn, rồi sau đó lại chuyển thành thủ tục giải quyết vụ án thông thường theo thủ tục chung

 Thứ ba, pháp luật tố tụng hành chính phải quy định hết sức chặt chẽ về thẩm quyền xét xử của Tòa án, quyền hạn của thẩm phán thực hiện việc tiến hành giải quyết các tranh chấp hành chính theo thủ tục rút gọn. Bởi thủ tục rút gọn chỉ được thực hiện bởi một thẩm phán nên Thẩm phán ở đây phải là những người phải là người có kiến thức chuyên sâu, thành thục kĩ năng và nghiệp vụ xét xử và công tâm, có bản lĩnh, đạo đức nghề nghiệp. Bên cạnh đó, pháp luật tố tụng hành chính về cần quy định rõ trình tự, thủ tục tiến hành xét xử, thời hạn xét xử để tránh những sai sót làm thiệt hại đến quyền, lợi ích của các bên đương sự. 

Thứ tư, học tập kinh nghiệm các nước nghiên cứu thành lập các Tòa giản lược trong Tòa án nhân dân và áp dụng thủ tục rút gọn để giải quyết một số loại vụ việc thuộc thẩm quyền của Tòa án nhằm nâng cao hiệu quả công tác Tòa án trong bối cảnh chúng ta đang tích cực triển khai các chủ trương, định hướng, quan điểm của Đảng về cải cách tư pháp; tuy nhiên, đây là vấn đề lớn, cần được nghiên cứu kỹ . ở Nhật Bản ,thẩm quyền giải quyết các vụ việc theo thủ tục rút gọn được giao cho Tòa án giản lược thực hiện. Hiện tại, Nhật Bản có 438 Tòa án giản lược được thành lập ở các thành phố, thị trấn. Tòa án giản lược ở các thành phố lớn, nơi có các Tòa sơ thẩm thường có một số Thẩm phán; ở những vùng ít dân cư thì chỉ có 1 Thẩm phán

Ở Việt Nam hiện nay, về vấn đề thành lập Tòa giản lược trong hệ thống Tòa án nhân dân, Tòa án nhân dân tối cao đang triển khai thực hiện các văn kiện, nghị quyết của Đảng về cải cách tư pháp, với mục tiêu là xây dựng nền tư pháp trong sạch, vững mạnh, dân chủ, nghiêm minh, bảo vệ công lý, từng bước hiện đại, phục vụ nhân dân, phụng sự Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa có thể cân nhắc việc thành lập các Tòa hoặc phân Toà giản lược trực thuộc Toà án nhân dân sơ thẩm khu vực (Tòa án nhân dân sơ thẩm khu vực được lập ở một hoặc một số đơn vị hành chính cấp huyện) để xét xử các vụ án tiểu hình và các tranh chấp nhỏ, có giá ngạch thấp về dân sự, hôn nhân gia đình, kinh doanh thương mại, lao động và hành chính theo thủ tục rút gọn. Việc xét xử, giải quyết các vụ việc theo thủ tục rút gọn do các Thẩm phán chính ngạch và có thể do Thẩm phán ngoài ngạch (là người có chuyên môn sâu về một số lĩnh vực chuyên ngành, không phải là công chức Tòa án, được Chánh án Tòa án nhân dân tối cao bổ nhiệm làm Thẩm phán ngoài ngạch) tiến hành. 

KẾT LUẬN

Thủ tục rút gọn là quy định mới được bổ sung để cụ thể hóa quy định của Hiến pháp 2013, thể hiện nỗ lực cải cách tư pháp của Đảng và Nhà nước Việt Nam. Chúng ta nhận thấy rằng, thủ tục rút gọn có ý nghĩa pháp lý và thực tiễn sâu sắc trong tình hình hiện nay. Bởi lẽ, thủ tục này là cơ sở pháp lý để các cơ quan tiến hành tố tụng giải quyết nhanh chóng, kịp thời nhiều vụ án, đơn giản, rõ ràng góp phần giải quyết tình trạng tồn đọng án kéo dài. Việc giải quyết vụ án nhanh chóng sẽ tạo điều kiện cho các cơ quan tiến hành tố tụng tiết kiệm được thời gian, tiền bạc, công sức trong việc giải quyết các vụ án đơn giản, rõ ràng, tập trung vào việc giải quyết các vụ án lớn, phức tạp hơn; đồng thời cũng tiết kiệm được thời gian và chi phí cho những người tham gia tố tụng mà vẫn đảm bảo tính pháp chế trong việc giải quyết án hành chính.  Việc áp dụng thủ tục rút gọn trong việc giải quyết án kiện hành chính sẽ nâng cao hiệu quả hoạt động của tòa án, tạo cơ sở pháp lý để tòa án xử lý, hoặc giải quyết nhanh chóng các vi phạm trong xã hội, giảm thời gian, vật chất cho hoạt động của Tòa án cũng như các bên đương sự tới tòa án. Ngăn chặn, hạn chế tiêu cực khác nảy sinh, góp phần ổn định xã hội. Do vậy, việc nghiên cứu nhận thức chung và các quy định pháp luật về thủ tục rút gọn trong xét xử sơ thẩm vụ án hành chính, từ đó đưa ra các giải pháp hoàn thiện là một vấn đề có ý nghĩa trong thực tiễn hiện nay ở nước ta.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Quốc hội “Luật Tố tụng hành chính”, số: 93/2015/QH13), ngày 25/11/2015
2. Nguyễn Đức Mai, “Hoàn thiện thủ tục rút gọn đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp”,  Tạp chí Toà án , Số 15/2008, tr. 7 - 14
3. ThS. Nguyễn Thắng Lợi (2011), "Bàn về một số đổi mới cơ chế giải quyết khiếu kiện hành chính tại Việt Nam hiện nay", Tạp chí Dân chủ và Pháp luật, (Số chuyên đề về Luật Tố tụng hành chính), tr. 105 – 114
4. Phạm Minh Tuyên,“Bàn về việc áp dụng thủ tục rút gọn trong tố tụng hình sự và một số kiến nghị giải quyết vướng mắc “, tạp chí Kiểm sát, Số 15/2011, tr. 36 - 42.