Tóm tắt nội dung bài viết: Trong sự biến đổi nhanh của đời sống xã hội, sự tác động tất yếu của nền kinh tế thị trường và kết quả giao thoa của các nền văn hóa hiện nay đã làm cho nét truyền thống trong văn hoá gia đình ở Việt Nam thay đổi theo nhiều chiều hướng khác nhau. Những biến đổi đó làm ảnh hưởng không nhỏ đến đạo đức, ứng xử của con người với nhau trong xã hội hiện đại. Bài viết này chúng tôi đề cập đến định vị trí, vai trò đặc biệt của gia đình trong sự phát triển tất yếu của cộng đồng xã hội và chỉ ra những giá trị tốt đẹp của gia đình truyền thống cần được giữ gìn và phát huy trong việc xây dựng gia đình Việt Nam hiện nay.

Từ khóa: Giữ gìn, kế thừa, phát huy, gia đình Việt Nam, văn hoá truyền thống.

Abstract: In the rapid change of social life, the inevitable impact of the market economy and the intersection of modern cultures have changed the traditional culture of the family in Vietnam. in many different directions. These changes have a great influence on morality and human behavior in modern society. This article deals with the positioning, the special role of the family in the inevitable development of the social community, and the values of the traditional family that need to be preserved and promoted. in building the Vietnamese family today.

Keywords: Preserve, inherit, promote, the family of Vietnam, traditional culture.

 

Đối với Việt Nam, sự giao lưu mở cửa hội nhập đã đem đến cho gia đình nhiều cơ hội mới nhưng đồng thời cũng nhiều thách thức mới. Gia đình Việt Nam có điều kiện phát triển kinh tế, giao lưu hội nhập với các nền văn hóa tiên tiến, văn minh của các nước. Song, bên cạnh những mặt tích cực đó, cũng nảy sinh nhiều vấn đề tác động đến đời sống gia đình, làm cho gia đình đứng trước những sự đổi thay khác nhau.

Cuộc sống của xã hội hiện đại với sự phát triển mạnh mẽ của các thành phần kinh tế đã tác động đến đời sống gia đình, ở một góc độ nào đó đã phá vỡ nền nếp gia phong của gia đình truyền thống. Tình trạng ly hôn, ly thân, sống chung như vợ chồng không đăng ký kết hôn, quan hệ tình dục trước hôn nhân và việc nạo phá thai trong giới trẻ gia tăng, để lại những hậu quả nặng nề về nhiều mặt đối với gia đình và xã hội. Xu hướng hôn nhân với người nước ngoài ngày càng nhiều và sau hôn nhân nhiều phụ nữ di cư theo chồng sinh sống ở nước ngoài cũng đặt ra mối quan tâm lo lắng của toàn xã hội. Các giá trị văn hóa gia đình truyền thống tốt đẹp đang có biểu hiện xuống cấp, mai một. Nhiều tệ nạn xã hội như ma túy, cờ bạc, rượu chè, mại dâm, HIV/AIDS đã và đang xâm nhập vào các gia đình. Mâu thuẫn xung đột giữa các thế hệ về phép ứng xử, lối sống, vấn đề chăm sóc người cao tuổi, tình trạng bạo lực trong gia đình có chiều hướng ngày càng gia tăng v.v.. đang đặt ra những thách thức mới. 

Từ thực tế trên, việc phát huy các giá trị văn hóa tốt đẹp của gia đình truyền thống trong việc xây dựng gia đình văn hóa có đời sống kinh tế phát triển, đời sống văn hóa tinh thần lành mạnh phong phú là yêu cầu bức thiết của toàn xã hội hiện nay. Trong giới hạn của bài viết, chúng tôi trên cơ sở khẳng định vị trí, vai trò của gia đình trong xã hội để thấy rõ được sự cần thiết của việc xây dựng gia đình Việt Nam hiện đại trên cơ sở giữ gìn và phát huy những giá trị tốt đẹp của gia đình truyền thống.

1. Vị trí, vai trò của gia đình trong xã hội hiện đại

“Gia đình là một tế bào cơ bản và tự nhiên cấu thành nên từng cộng đồng, xã hội. Gia đình giữ vai trò trung tâm trong đời sống của mỗi con người, là nơi bảo đảm đời sống vật chất và tinh thần của mỗi cá nhân, là một trong những giá trị xã hội quan trọng bậc nhất của người Á Đông, trong đó có Việt Nam. Đối với mỗi quốc gia thì gia đình được coi là “một tế bào xã hội có tính sản sinh”. Do vậy sức mạnh trường tồn của quốc gia, dân tộc phụ thuộc rất nhiều vào sự tồn tại và phát triển của gia đình”(1).

Đối với sự phát triển của xã hội trong bất kỳ giai đoạn phát triển nào, sự vững vàng bền bỉ của nền tảng gia đình cũng sẽ là yếu tố quyết định đến sự giàu mạnh, thịnh vượng của đất nước. Cho nên, việc quan tâm coi trọng đến yếu tố gia đình chính là hướng đi đúng đắn cho việc tạo dựng một xã hội phát triển ổn định và bền vững. Điều này càng thấy rõ khi chúng ta nhìn nhận đầy đủ vị trí, vai trò, chức năng của gia đình trong xã hội hiện nay. Đúng như C.Mác đã nói: “…hàng ngày tái tạo ra đời sống của bản thân mình, con người bắt đầu tạo ra những người khác, sinh sôi, nảy nở - đó là quan hệ giữa vợ và chồng, cha mẹ và con cái, đó là gia đình”(2). Cho nên yếu tố huyết thống và tình cảm là nét bản chất nhất của gia đình. Nhưng, xét rộng hơn và đầy đủ hơn, gia đình không chỉ là một đơn vị tình cảm – tâm lý, mà còn là một tổ chức kinh tế - tiêu dùng, một môi trường giáo dục – văn hóa, một cơ cấu – thiết chế xã hội đặc biệt. Với tất cả những đặc biệt đó, cho thấy gia đình có một vị trí vai trò cực kỳ quan trọng trong sự phát triển của xã hội nói chung.

       Gia đình là “tế bào của xã hội”. Điều này chúng ta luôn luôn khẳng định và dù trong hoàn cảnh nào, xã hội nào nó vẫn luôn luôn đúng. Nó nói lên mỗi quan hệ mật thuyết giữa gia đình và xã hội, quan hệ đó giống như sự tương tác hữu cơ của quá trình trao đổi chất, duy trì sự sống của cơ thể. Xã hội (cơ thể) lành mạnh tạo điều kiện cho các gia đình tiến bộ, gia đình (tế bào) hạnh phúc góp phần cho sự phát triển hài hòa của xã hội.

       Trong mỗi quan hệ ấy, trình độ phát triển về mọi mặt của xã hội quyết định đến hình thức, tính chất, kết cấu và quy mô của gia đình. C.Mác nhiều lần lưu ý rằng: tôn giáo, gia đình, nhà nước, pháp quyền, đạo đức, khoa học, nghệ thuật…chỉ là những hình thức đặc thù của sản xuất và phục tùng quy luật chung của sản xuất. Và thực tế cũng cho ta thấy, gia đình lần lượt biến đổi tương ứng với những giai đoạn phát triển xã hội khác nhau.

       Gia đình là cầu nối giữa mọi thành viên trong gia đình với xã hội. Nhiều thông tin về xã hội tác động đến con người thông qua gia đình. Xã hội nhận thức đầy đủ và toàn diện hơn về một người khi nhận rõ hoàn cảnh gia đình của người ấy. Nhiều nội dung quản lý xã hội không chỉ thông qua hoạt động của các thiết chế xã hội, mà còn thông qua hoạt động của gia đình để tác động đến con người; nghĩa vụ và quyền lợi xã hội của mỗi người được thực hiện với sự hợp tác chung của các thành viên trong gia đình. Qua đó ý thức công dân được nâng cao và sự gắn bó giữa gia đình và xã hội có ý nghĩa thiết thực.

        Gia đình là tổ ấm thân yêu đem lại hạnh phúc cho mỗi con người. Trong gia đình, mỗi cá nhân được đùm bọc về mặt vật chất và giáo dục về tâm hồn; trẻ thơ có điều kiện được an toàn và khôn lớn, người già có nơi nương tựa, người lao động có điều kiện để phục hồi sức khỏe và thoải mái tinh thần…Ở đó, hàng ngày diễn ra các mỗi quan hệ thiêng liêng giữa vợ - chồng, cha – con, anh – em,…những người đồng tâm, đồng cảm, nâng đỡ nhau suốt cả cuộc đời. Khi đó, gia đình thực sự là một tổ ấm ấm áp nhất.

        Gia đình là nơi cung cấp nguồn nhân lực phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Nguồn nhân lực cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước hiện nay ngày càng đòi hỏi trình độ và yêu cầu cao, đó phải là những người “giàu lòng yêu nước, có ý thức làm chủ, trách nhiệm công dân; có tri thức, sức khỏe, lao động giỏi; sống có văn hóa, nghĩa tình; có tinh thần quốc tế chân chính”(3). Gia đình chính “là môi trường quan trọng, trực tiếp giáo dục nếp sống và hình thành nhân cách”(4) để hình thành nên những phẩm chất tốt đẹp của mỗi cá nhân, mỗi con người, góp phần đắc lực vào chiến lược phát triển nguồn nhân lực có chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

        Gia đình là nơi nuôi dưỡng, bảo tồn và phát huy các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc. Trải qua nhiều thế hệ, gia đình Việt Nam được hình thành và phát triển với những chuẩn mực giá trị tốt đẹp, góp phần xây dựng bản sắc văn hóa dân tộc. Những giá trị truyền thống quý báu như lòng yêu nước, yêu quê hương, yêu thương, đùm bọc lẫn nhau, thủy chung, hiếu nghĩa, hiếu học, cần cù và sáng tạo trong lao động, bất khuất kiên cường vượt qua mọi khó khăn thử thách đã được gia đình Việt Nam gìn giữ, vun đắp trong suốt quá trình lịch sử dựng nước, giữ nước của dân tộc và phát huy trong giai đoạn hiện nay.

Có thể thấy rằng, trong sự phát triển chung của xã hội hiện nay, gia đình luôn đóng một vai trò quan trọng. Không thể có một xã hội giàu mạnh, văn minh nếu như không dựa trên cơ sở xây dựng những gia đình ấm no, hạnh phúc, tiến bộ. Vì vậy, xây dựng và phát triển gia đình với những giá trị tốt đẹp trong xã hội hiện đại là một trong những yếu tố cốt lõi trong mục tiêu chung của xây dựng nền văn hóa mới XHCN.

2. Những giá trị tốt đẹp của gia đình truyền thống cần được giữ gìn và phát huy trong việc xây dựng gia đình Việt Nam hiện nay

Về khái niệm gia đình truyền thống, cho đến nay vẫn có nhiều quan điểm khác nhau dưới nhiều góc độ tiếp cận. Nhưng nhìn chung, trong quan niệm của mình các nhà khoa học đều dùng khái niệm gia đình truyền thống để chỉ loại gia đình đã hình thành và tồn tại trong quá khứ mà trong đó chứa đựng nhiều yếu tố bền vững được lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, những yếu tố phản ánh nền văn hóa bản địa, tính nội sinh để rồi làm nên nét riêng biệt trong kho tàng văn hóa dân tộc.

Về những giá trị truyền thống tốt đẹp của gia đình cần được giữ gìn và phát huy trong việc xây dựng gia đình Việt Nam hiện nay, có người xem gia lễ hay gia phong là then chốt, có người nhấn mạnh đến hai chữ hiếu – đễ, cũng có người nhấn mạnh đến chữ tình…Nhưng nhìn chung, những giá trị văn hóa truyền thống đó đều thể hiện đậm nét yếu tố văn hóa dân tộc Việt Nam đã được bồi đắp qua hàng ngìn năm lịch sử.

Gia lễ hiểu một cách đơn giản là những lễ nghi theo tập tục ở trong gia đình. Những lễ nghi này được phân loại và thực hiện thường xuyên và có tính lặp lại theo thời gian trong năm của mỗi gia đình. Những nghi lễ trong gia đình, từ xa xưa thông thường được thực hiện theo lời giáo huấn truyền khẩu, người đời trước truyền dạy cho đời sau. Vì vậy, trong mỗi gia đình truyền thống trọng lễ nghĩa, thường răn dạy các thế hệ hậu sinh những nét văn hóa truyền thống tốt đẹp ngay tuổi đầu đời. Thực tế xưa nay đã chứng minh rằng, chỉ có những người nào hấp thụ được một truyền thống giáo dục gia đình có quy củ, biết tôn trọng gia lễ, gia phong mới có thể là người biết trọng danh dự, chấp hành kỷ luật, luật pháp Nhà nước cũng như chu toàn những trọng trách do xã hội giao phó.

Nhìn rộng ra, gia lễ không chỉ tồn tại trong phạm vi mỗi một gia đình, trong mỗi quan hệ của các thành viên; mà gia lễ còn có tầm ảnh hưởng rộng tới mọi giao lưu xã hội, mà gần nhất là trong mỗi quan hệ xóm làng, cộng đồng dân cư. Khi mỗi cá nhân được hấp thụ giá trị văn hóa của gia lễ thì ở họ sẽ hình thành cho mình cách thức đối nhân xử thế đúng mực với người khác. Bởi lẽ, con người sống trong cộng đồng không chỉ sống riêng rẽ, mà cần tới sự giúp đỡ của những người khác và ngược lại. Người sống trong một gia đình có gia phong, đạo lý không thể có những lối ứng xử thiếu suy nghĩ, không thể có những hành động, lời ăn, tiếng nói xô bồ, khiếm nhã với người chung quanh. Ngược lại, người nào không được giáo dục rèn luyện trong gia đình có nền nếp gia phong thì trong cuộc sống, trong lời ăn, tiếng nói với mọi người thường sẽ thấy ở họ sự thô thiển, cọc cằn. Do đó, chính gia lễ tăng hiệu năng cho gia giáo, định mức phẩm cách của từng người trong mối tương quan của các quan hệ xã hội. Cho nên, trong việc xây dựng gia đình Việt Nam hiện đại, cần nhận thức rõ mỗi quan hệ gắn bó chặt chẽ giữa gia đình và xã hội, giữa nền nếp trong mỗi gia đình với việc xây dựng các mỗi quan hệ người với người trong cộng đồng cùng  hướng tới những giá trị tốt đẹp và nhân văn.

Trong gia đình Việt Nam truyền thống, bên cạnh gia lễ, người ta còn nhấn mạnh đến hai chữ hiếu – đễ. Ở phạm trù triết lý, khi nhấn mạnh đến yếu tố đạo lý trong văn hóa gia đình, tác giả - nhà văn hóa lớn Vũ Khiêu cũng đặc biệt nhấn đến yếu tố này. Theo ông, trong ba mỗi quan hệ (cha con, vợ chồng, anh em) ấy, thì mỗi quan hệ giữa cha con, anh em tiêu biểu bằng hai chữ hiếuđễ, đã được Nho giáo tôn lên rất cao và đặt vào một vị trí trang trọng, trở thành cốt lõi trong các mỗi quan hệ xã hội gồm 5 mối quan hệ (ngũ luân) là: vua tôi, cha con, chồng vợ, anh em, bạn bè và các mỗi quan hệ khác như thầy trò, lớn bé, chủ khách… Nho giáo đặt vấn đề: “Có được Hiếu, Đễ thì có được các đức khác. Hiếu, Đễ là cái gốc mà người quân tử phải nắm lấy, vì cái gốc được vững tốt, tự nhiên đạo lý từ đó mà sinh ra”, hay “Cao đẹp rộng lớn như Đạo của vua Nghiêu vua Thuấn mà cũng chỉ có Hiếu, Đễ mà thôi”…(5).

Từ cách đặt vấn đề của tác giả Vũ Khiêu, chúng ta thấy rõ được ý nghĩa của hiếu và đễ trong gia đình truyền thống. Ở đây, trong văn hóa của gia đình Việt Nam, hiếu đã được khúc xạ bởi yếu tố văn hóa dân tộc, hay nói cách khác, hiếu của con người Việt Nam có điểm riêng biệt và độc đáo khác với hiếu trong Nho giáo của Trung Quốc. Nếu như, hiếu trong Nho giáo chỉ đơn thuần là đạo hiếu đối với cha mẹ, tổ tiên, họ tộc thì hiếu trong văn hóa Việt Nam bên cạnh là đạo lý nền nếp của con cái đối với cha mẹ, họ hàng còn là đạo hiếu, là sự trung hiếu đối với quê hương, đất nước. Điều riêng biệt này bên cạnh yếu tố lịch sử có lẽ còn xuất phát từ bản chất đạo nghĩa cao quý của con người Việt Nam từ xa xưa.

Trong văn hóa gia đình Việt Nam hiện đại, hai chữ hiếu, đễ vẫn có ý nghĩa quan trọng trong việc gìn giữ và vun đắp cho đạo nghĩa của mỗi gia đình. Một gia đình vẹn nguyên chữ hiếu và đễ có nghĩa ở đó các thành viên ai cũng giữ trọn được trách nhiệm, bổn phận của mình. Ông bà, cha mẹ yêu thương, che chở cho con cháu; con cháu tôn kính, biết ơn đối với cha mẹ, ông bà; anh em yêu thương, đỡ đần, đùm bọc lẫn nhau…chính là hiếu, đễ.

Nếu như gia lễ hay hiếu, đễ là những yếu tố được văn hóa Việt Nam hấp thụ và phát triển tính riêng biệt và độc đáo từ Nho giáo của Trung Quốc thì chữ tình trong văn hóa gia đình truyền thống chính là yếu tố riêng có trong bản sắc văn hóa dân tộc.

Truyền thống văn hóa Việt Nam xưa nay vẫn coi trọng chữ tình. Vì thế mà trong cách ứng xử của người Việt Nam vẫn nặng cái tình hơn cái lý (Một bồ cái lý không bằng một tí cái tình). Dưới góc độ nào đó, đấy chính là mặt tích cực, yếu tố đáng trân trọng cần được giữ gìn và phát huy.

Cái tình, cái nghĩa nó cần thiết trong tất thảy các mỗi quan hệ trong gia đình. Cái tình trong mỗi quan hệ cha – con chính là thứ tình cảm thiêng liêng nhất giữa bậc sinh thành và con cái – thứ tình cảm không gì so sánh được. Cái tình trong mỗi quan hệ vợ - chồng là thứ tình cảm đẹp đẽ, tự nhiên, nó được xây dựng trên cơ sở tình yêu đôi lứa và sau đó trở thành vợ thành chồng; trong cuộc sống gia đình, tình cảm giữa vợ và chồng bên cạnh tình yêu còn là tình nghĩa, là trách nhiệm, bổn phận với nhau trong việc vun đắp xây dựng hạnh phúc gia đình; thứ tình cảm ấy chính là sợi dây quan trọng nhất kết nối các mỗi quan hệ khác trong gia đình. Còn cái tình trong mỗi quan hệ giữa anh chị – em với nhau chính là thứ tình cảm máu mủ ruột già, là sự thương yêu, đùm bọc che chở giúp đỡ lẫn nhau; cái tình lớn hơn nữa chính là sự đoàn kết, cộng hưởng, chung sức, chung lòng cùng nhau sinh sống và phát triển…

Trong xã hội mới hiện nay, trước sự tác động mạnh mẽ của mặt trái cơ chế kinh tế thị trường, giao lưu hội nhập và sự đa dạng văn hóa…yếu tố tình cảm trong mỗi gia đình thực sự đang đứng trước thách thức lớn, sự rạn nứt và tẻ nhạt giữa các mỗi quan hệ trong nhiều gia đình là một thực tế rất đáng lo ngại. Và chính thực tế này cũng đã và đang là một trong những nguyên do làm phai nhạt giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp trong xã hội mới. Bởi ở thời đại nào thì gia đình cũng luôn là “tế bào” là “xã hội nhỏ” của cả một xã hội lớn.

Mục tiêu mà Đảng ta đề ra là Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh. Đó là mục tiêu kết hợp các yếu tố kinh tế, chính trị, văn hóa và xã hội trong quá trình phát triển. Không thể xây dựng một xã hội văn minh với nền kinh tế lạc hậu, thấp kém và ngược lại, có một nền kinh tế phát triển nhưng thiếu văn minh thì không phải là một xã hội tiến bộ. Vấn đề đặt ra là, làm thế nào để kinh tế và văn hóa phát triển hài hòa trong sự phát triển của xã hội, để kinh tế không phá hoại văn hóa và văn hóa không cản trở sự phát triển kinh tế. Làm thế nào để kinh tế thị trường và bản sắc văn hóa dân tộc không mâu thuẫn với nhau, kìm hãm sự phát triển lẫn nhau. Giải quyết được mỗi quan hệ này sẽ là động lực cho sự phát triển toàn diện Đất nước.

Giữ gìn và phát huy bản lĩnh văn hóa dân tộc, suy cho cùng là việc thực hiện chiến lược con người. Và trong chiến lược lớn đó, xây dựng gia đình văn hóa là khâu then chốt. Bởi gia đình là biểu hiện tập trung của một xã hội, và ngược lại, xã hội đáp ứng nhu cầu, lợi ích của con người, góp phần vào sự tồn tại và phát triển hoàn thiện nhân cách con người.

Kế thừa và phát huy những giá trị văn hóa tốt đẹp của gia đình truyền thống trong việc xây dựng gia đình Việt Nam hiện đại là một việc làm cần thiết và có ý nghĩa, góp phần vào mục tiêu chung là xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, hướng tới hình thành con người mới Việt Nam với những đặc tính cao đẹp và tiến bộ. Đó là những “gia đình văn hóa” trên cơ sở gìn giữ và phát huy phong tục, tập quán tốt đẹp của dân tộc, xóa bỏ những lạc hậu, những tàn tích của chế độ hôn nhân và gia đình phong kiến, đồng thời tiếp thu những tiến bộ của văn hóa nhân loại. Xây dựng gia đình Việt Nam ấm no, tiến bộ, hạnh phúc, thực sự là tế bào lành mạnh của xã hội, là môi trường quan trọng, trực tiếp giáo dục nếp sống và hình thành nhân cách con người và nền văn hóa Việt Nam(6)./.

Ghi chú:

(1) Xem TS Nguyễn Thị Phương Thủy – TS Nguyễn Thị Thọ, Gia đình và giáo dục gia đình, Nxb.CTQG-ST, H.2014, tr.7.

(2) C.Mác và Ph.Ăngghen, tập 3, Nxb CTQG, H.1995, tr.41.

(3),(4),(6) Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI, Nxb CTQG, H.2011, tr.76-77, tr.76-77, tr.77.

(5) Xem Vũ Khiêu, Nho giáo và phát triển ở Việt Nam, Nxb Khoa học xã hội, H.1997, tr140 – 142. 

Tài liệu tham khảo:

1. C.Mác và Ph.Ăngghen, tập 3, Nxb CTQG, H.1995.

2. Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI, Nxb CTQG, H.2011.

3. Giáo trình Chủ nghĩa xã hội khoa học, Hội đồng Lý luận Trung ương, Nxb CTQG, H.2008.

4. Vũ Khiêu, Nho giáo và phát triển ở Việt Nam, Nxb Khoa học xã hội, H.1997.

5. TS. Nguyễn Thị Phương Thủy – TS. Nguyễn Thị Thọ, Gia đình và giáo dục gia đình, Nxb CTQG-ST, H.2014.

6. Nguyễn Thị Nga, Xây dựng con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước hiện nay, Tạp chí Lý luận chính trị, số 1/2016.

7. Hoàng Thị Lan, Việt Nam phát huy giá trị văn hóa, đạo đức tôn giáo trong thời kỳ mới, Tạp chí Lý luận chính trị, số 9/2016.

8. Nguyễn Duy Bắc, Kế thừa và phát huy giá trị đạo đức truyền thống trong xây dựng đạo đức cách mạng, Thông tin khoa học Lý luận chính trị, số 2(3) – 2015.


[1] Giảng viên Khoa Luật, Trường Đại học Vinh

[2] Giảng viên Khoa Lý luận chính trị, Trường Chính trị tỉnh Nghệ An

TS. Nguyễn Văn Đại [1] và ThS. Nguyễn Văn Điều [2]